.png){kind=logo}
सूचना वाहक कटुवाल, गाउँपालिकाले दिन्छ मासिक तलब
‘हाम्रो वडामा हुने जस्तोसुकै कार्यक्रम, बैठक, भेला, सभा,सम्मेलन तथा जनचेतनामुलक सन्देश सबै कटुवाल दाईले नै सुनाउने गर्नुहुन्छ । कटुवाल कराएपछि मात्रै गाउँलेहरु कार्यक्रममा आउने गर्छन्,’ वडाध्यक्ष धनकुमार घले भन्छन् ।
इतिहास हेर्दा परापूर्वकालदेखि नै ‘कटुवाल’को मार्फतबाट सूचना आदान-प्रदान गर्ने गरिन्थ्यो । पछिल्लो समय काशी गाउँमा आधुनिक आमसञ्चारका माध्यमको पहुँच पुगिसक्यो । त्यहाँ अधिकांशले टेलिफोन, टेलिभिजन, रेडियोको प्रयोग गर्ने गर्छन् । तर, वडा, गाउँघर, टोलहरुमा हुने कार्यक्रम गतिविधिको सूचनाका लागि भने त्यहाँका स्थानीयहरु कटुवालकै भर पर्छन् ।
वडाध्यक्ष घले भन्छन्, ‘यहाँ हुने कार्यक्रमको बारे कटुवाल नकराएसम्म वडाका कसैले विश्वास नै गर्दैनन् । वडाको सूचनाका लागि जतिसुकै प्राविधिक युग भए पनि अहिलेसम्म कटुवालकै भर छ ।’ सार्की घलेलाई अहिले गाउँका सबैले ‘कटुवाल’ भनेर बोलाउने गर्छन् । समय फेरिएसँगै कटुवालहरुले लिने सेवा सुविधा परिवर्तन हुँदैछ ।
कटुवाल घलेले सुनाउँछन्, ‘हामी सानै हुँदादेखि कटुवाल लगाउने चलन थियो । त्यो भन्दाअघि जुगौंदेखिको चलन हो । हामीले थाहा पाउँदादेखि करिब ५ बर्षअघिसम्म कटुवालहरुलाई मासिक धान, मकै, कोदोजस्ता अन्नहरु दिने चलन थियो ।’
२०७२ मंसिरबाट कटुवाल बनेका उनले दुई-तीन बर्षदेखि गाउँपालिकाबाट कटुवाल कराए बापत सेवा-सुविधा पनि पाउँछन् । कटुवाल घले भन्छन्, ‘सुरुमा कटुवाल भएपछि गाउँलेहरु सबैले प्रत्येक घरबाट मासिक एक सय रुपैयाँका दरले पैसा उठाएर दिन्थे । दुई बर्ष भयो पालिकाले मासिक १५ सयका दरले दिन्छ ।’
आर्थिक बर्ष २०७७/०७८ को नीति तथा कार्यक्रमबाट परम्परागत रुपमा गाउँबाट अन्न बटुल्ने कटुवाललाई गाउँपालिकाले मासिक १५ सय रुपैयाँ तलबको ब्यवस्था गरेको छ । घलेजस्तै गाउँपालिका भित्रका लाप्राक, लापु, उहिया, काशीगाउँ, केरौंजा, गुम्दालगायतका गाउँमा अहिले कटुवालहरु छन् । उनीहरु सबैले गाउँपालिकाबाट मासिक तलब लिने गरेका छन् ।
”अहिले गाउँका घरघरमा रेडियो टिभी छ । नयाँ पुस्ताले मोबाइलमा इन्टरनेट बाटै देशविदेशका कुराहरु हेर्न, सुन्न देख्न सक्छन् । तर, बुढापाका पुस्ताले नेपाली भाषा बुझ्दैनन् । कटुवाल कराउँदा उनीहरुलाई पनि सहज हुने भयो । हामीले प्रोत्साहन गर्नका लागि मासिक तलब दिने ब्यवस्था गरेका हौं,” गाउँपालिकाका प्रमुख सन्तोष गुरुङ भन्छन् ।
सम्बन्धित शीर्षकहरु
